Home

Λέξεις-κλειδιά

Κοινή δράση (ΚΕΠΠΑ)

Με τον όρο αυτό νοείται ένα είδος δεσμευτικής νομικής πράξης που μπορεί να εκδίδει το Συμβούλιο στα πλαίσια της ΚΕΠΠΑ.

Οι κοινές δράσεις αφορούν περιπτώσεις όπου κρίνεται αναγκαίο να αναλάβει επιχειρησιακή δράση η Ένωση. Στο κείμενο της κοινής δράσης ορίζονται οι στόχοι, η εμβέλεια, τα θετέα στη διάθεση της Ένωσης μέσα, οι συνθήκες εκτέλεσής τους και η διάρκειά της.

Βλέπε:

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ)
Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ)

Η ΚΕΠΠΑ καλύπτει όλους τους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας και αποσκοπεί στη διαφύλαξη των κοινών αξιών. Η ΚΕΠΠΑ αποτελεί το λεγόμενο «δεύτερο πυλώνα» της Ένωσης, οι δε στόχοι της επιδιώκονται είτε με ιδιόμορφα νομικά μέσα (κοινή θέση, κοινή δράση), είτε με συστηματική συνεργασία, πολιτικό διάλογο, διαβήματα, δηλώσεις, σύναψη διακυβερνητικών συμφωνιών, και γενικά με τη διπλωματική δραστηριότητα των κρατών μελών. Στους τομείς όπου τα κράτη μέλη έχουν σημαντικά κοινά συμφέροντα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει για κοινές στρατηγικές.

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ εισήγαγε μερικούς σημαντικούς νεωτερισμούς :

· τη ρητή μνεία των αποστολών που μπορεί να διεξάγει η Ευρωπαϊκή Ένωση : ανθρωπιστικές αποστολές και αποστολές διάσωσης, αποστολές διατήρησης της ειρήνης, και επεμβάσεις μάχιμων δυνάμεων για τη διαχείριση κρίσεων («καθήκοντα του Πέτερσμπεργκ»),

· το αξίωμα του Ύπατου Εκπροσώπου ΚΕΠΠΑ.

Κοινή Θέση (Συνεργασία στους τομείς της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών)

Η κοινή θέση θεσμοθετήθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ στα πλαίσια της συνεργασίας σε θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων.

Η κοινή θέση είναι νομική πράξη με την οποία το Συμβούλιο καθορίζει την προσέγγιση της Ένωσης ως προς ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συμμορφώνονται στην εσωτερική έννομη τάξη τους και στην εξωτερική τους πολιτική, με τις ομόφωνες αποφάσεις που έχουν λάβει στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου.

Βλέπε :

Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις

Κοινή Θέση (ΚΕΠΠΑ)

Η κοινή θέση είναι νομική πράξη με την οποία το Συμβούλιο καθορίζει την προσέγγιση της Ένωσης ως προς ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, η κοινή θέση προορίζεται να καταστήσει τη συνεργασία των κρατών μελών δεσμευτική, υποχρεωτική και συστηματική. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ακολουθούν και υπερασπίζονται τις θέσεις που ενέκριναν ομόφωνα στο πλαίσιο του Συμβουλίου.

Βλέπε :

Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ)

Κοινοτικά νομικά μέσα

Ως κοινοτικά νομικά μέσα ορίζονται τα μέσα που διαθέτουν τα κοινοτικά θεσμικά όργανα για την εκπλήρωση της αποστολής τους. Τα κυριότερα από αυτά τα μέσα είναι τα εξής:

· ο κανονισμός: υποχρεωτικός ως προς όλα τα στοιχεία που τον αποτελούν, εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη.

· η οδηγία: δεσμεύει το κράτος μέλος ως προς τα επιτευκτέα αποτελέσματα, προϋποθέτει όμως μεταφορά στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο, αφήνοντας παράλληλα περιθώριο επιλογής όσον αφορά τον τύπο και τα μέσα εφαρμογής.

· η απόφαση: υποχρεωτική ως προς όλα της τα στοιχεία, δεσμεύει εκείνους στους οποίους απευθύνεται, τους οποίους κατονομάζει ρητά.

· η σύσταση και η γνώμη: δεν είναι υποχρεωτικές.

Βλέπε:

Επικουρικότητα και αναλογικότητα
Ιεράρχηση των κοινοτικών πράξεων (κανόνων δικαίου)
Πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κοινοτική διασύνδεση (passerelle)

Η Συνθήκη του Μααστρίχτ εισήγαγε τη δυνατότητα να εφαρμοστούν οι κοινοτικές διατάξεις σε ορισμένους τομείς αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας.

Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Άμστερνταμ οι κοινοτικές διατάξεις μπορούν να εφαρμοστούν σε όλους τους τομείς της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας που απαριθμούνται στον Τίτλο VI της Συνθήκης. Η «κοινοτικοποίηση» αυτή πρέπει να αποφασιστεί ομόφωνα από το Συμβούλιο και να κυρωθεί από κάθε κράτος μέλος.

Βλέπε:

Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Κοινοτικοποίηση

Κοινοτική και διακυβερνητική μέθοδος

Η κοινοτική μέθοδος αναφέρεται στον θεσμικό τρόπο λειτουργίας του πρώτου πυλώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βασίζεται στη λογική της ολοκλήρωσης και χαρακτηρίζεται ιδίως από τα ακόλουθα κύρια στοιχεία:

· το μονοπώλιο του δικαιώματος πρωτοβουλίας της Επιτροπής

· τη γενικευμένη εφαρμογή της λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο

· τον ενεργό ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που συχνά συννομοθετεί μαζί με το Συμβούλιο

· την εξασφάλιση από το Δικαστήριο της ενιαίας ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου.

Η μέθοδος που εφαρμόζεται στο δεύτερο και τον τρίτο πυλώνα βασίζεται στη λογική της διακυβερνητικής συνεργασίας, διακρίνεται όμως από αυτήν ως εκ του ότι η Επιτροπή διαθέτει δικαίωμα πρωτοβουλίας που το μοιράζεται με τα κράτη μέλη, ότι το Κοινοβούλιο ενημερώνεται και ζητείται η γνώμη του, και ότι το Συμβούλιο μπορεί να θεσπίζει δεσμευτικές πράξεις. Κατά κανόνα, το Συμβούλιο λαμβάνει αποφάσεις με ομοφωνία.

Βλέπε:

Δικαίωμα πρωτοβουλίας
Δικαστήριο
Ειδική πλειοψηφία
Πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κοινοτικό δίκαιο

Με τη στενή έννοια του όρου, το κοινοτικό δίκαιο αποτελείται από τις ιδρυτικές Συνθήκες καθώς και από τους κανόνες που περιλαμβάνονται στις πράξεις τις οποίες έχουν θεσπίσει τα κοινοτικά όργανα κατ' εφαρμογή των Συνθηκών αυτών.

Με την ευρεία έννοια, το κοινοτικό δίκαιο συμπεριλαμβάνει επίσης τις γενικές αρχές του δικαίου, τη νομολογία του Δικαστηρίου, το δίκαιο που προκύπτει από τις εξωτερικές σχέσεις των Κοινοτήτων ή ακόμη το συμπληρωματικό δίκαιο που προκύπτει από τις συμβατικές πράξεις οι οποίες έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών για την εφαρμογή των Συνθηκών.

Εξάλλου, αυτοί οι κανόνες δικαίου αποτελούν μέρος αυτού που ονομάζεται κοινοτικό κεκτημένο.

Βλέπε:

Κοινοτικό κεκτημένο

Κοινοτικό κεκτημένο

Το κοινοτικό κεκτημένο συνιστά το κοινό υπόβαθρο των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που συνδέει το σύνολο των κρατών μελών ως Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εν λόγω κεκτημένο βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη και περιλαμβάνει:

· το περιεχόμενο, τις αρχές και τους πολιτικούς στόχους των Συνθηκών,

· την κοινοτική νομοθεσία και τη νομολογία του Δικαστηρίου,

· τις δηλώσεις και τα ψηφίσματα που έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο της Ένωσης,

· τις πράξεις που αφορούν την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας,

· τις πράξεις που έχουν συμφωνηθεί στα πλαίσια της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών,

· τις διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί από την Κοινότητα και εκείνες που έχουν συναφθεί από τα κράτη μέλη μεταξύ τους στον τομέα των δραστηριοτήτων της Ένωσης.

Όταν προσχωρούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση νέα κράτη, μία από τις προϋποθέσεις που τίθενται είναι η πλήρης τους συμμόρφωση με το κοινοτικό κεκτημένο.

Βλέπε:

Ενιαίο θεσμικό πλαίσιο
Πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κοινοτικοποίηση

Κοινοτικοποίηση σημαίνει την υπαγωγή στην κοινοτική μέθοδο ενός τομέα ο οποίος μέχρι τότε υπαγόταν στη διακυβερνητική μέθοδο.

Βλέπε :

Κοινοτική και διακυβερνητική μέθοδος