Home

Λέξεις-κλειδιά

Ιεράρχηση των κοινοτικών πράξεων (κανόνων δικαίου)

Μία δήλωση που επισυνάφθηκε στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι «.... είναι δυνατόν να αναθεωρηθεί η κατάταξη των κοινοτικών πράξεων ώστε να καθοριστεί η πρέπουσα ιεράρχηση των διαφόρων κατηγοριών πράξεων».

Ο κύριος στόχος μιας τέτοιας ιεράρχησης θα ήταν να δοθεί η δυνατότητα στο νομοθέτη να ρίχνει το κύριο βάρος στις πολιτικές πτυχές των προβλημάτων και όχι σε επιμέρους λεπτομέρειες, τη ρύθμιση των οποίων θα μπορούσε να αναθέσει στην ευρωπαϊκή ή εθνική εκτελεστική εξουσία.

Η ιεράρχηση αυτή θα προσέδιδε περισσότερη ευκρίνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Κοινότητας, εξασφαλίζοντας ότι οι πράξεις συνταγματικού χαρακτήρα υπόκεινται σε διαδικασίες περισσότερο δεσμευτικές απ' ό,τι οι νομοθετικές πράξεις, οι οποίες υπόκεινται με τη σειρά τους σε περισσότερο δεσμευτικές διαδικασίες απ΄ ό,τι οι πράξεις απλής εφαρμογής. Η ιεράρχηση των διάφορων πράξεων θα μπορούσε επίσης να εκφράζεται και μέσω των ονομασιών τους.

Βλέπε:

Διαδικασία απλής γνώμης
Διαδικασία σύμφωνης γνώμης
Διαδικασία συναπόφασης
Ειδική πλειοψηφία
Ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία
Κοινοτικά νομικά μέσα
Ομοφωνία

Ιθαγένεια της Ένωσης

Κάθε άτομο το οποίο έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους θεωρείται πολίτης της Ένωσης. Η ιθαγένεια της Ένωσης συνεπάγεται τέσσερα ειδικά δικαιώματα:

· την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή σε ολόκληρη την επικράτεια της Ένωσης.

· το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο κράτος διαμονής.

· τη διπλωματική και προξενική προστασία των αρχών κάθε κράτους μέλους εφόσον το κράτος του οποίου υπήκοος είναι το εν λόγω άτομο δεν αντιπροσωπεύεται σε ένα τρίτο κράτος.

· το δικαίωμα αναφοράς και προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η καθιέρωση της έννοιας της ιθαγένειας της Ένωσης δεν υποκαθιστά τις εθνικές υπηκοότητες, αλλά προστίθεται σε αυτές.

Ισορροπία των θεσμικών οργάνων και δημοκρατική νομιμότητα

Αρχικά, μόνο το Συμβούλιο είχε την εξουσία να εκδίδει νομοθετικές πράξεις, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε μόνο συμβουλευτικές εξουσίες. Η Συνθήκη του Μάαστριχ τόνωσε τη δημοκρατική νομιμότητα στα πλαίσια του θεσμικού συστήματος ενισχύοντας τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία καθώς και όσον αφορά το διορισμό και τον έλεγχο της Επιτροπής.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των θεσμικών οργάνων, η Συνθήκη του Άμστερνταμ αναζητεί επαναφορά της ισορροπίας μεταξύ των οργάνων προκειμένου να εξασφαλιστεί δημοκρατικότερη κατανομή των εξουσιών και στενότερη σύμπραξη των ευρωπαίων πολιτών και των εθνικών κοινοβουλίων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Μεταξύ των μεταβολών που επέφερε η Συνθήκη του Άμστερνταμ, σημειώνεται:

· η γενίκευση της διαδικασίας συναπόφασης (που καθιστά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συννομοθέτη μαζί με το Συμβούλιο), με επέκταση των εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα νομοθετικά θέματα.

· η ενίσχυση της νομιμότητας της Επιτροπής απέναντι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη, χάρη σε μια μεταρρύθμιση του τρόπου διορισμού και στην ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου της.

Βλέπε:

Ανάληψη καθηκόντων της Επιτροπής
Διαδικασία συναπόφασης
Εθνικά Κοινοβούλια
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης